دعوای ممانعت از حق و نحوه اثبات آن
دعوای ممانعت از حق یعنی، کسی به موجب دادخواست، رفع ممانعت از حق ارتفاق یا انتفاع خود را که در ملک دیگری بوده، از دادگاه صالح بخواهد. دلایل اثبات دعوای ممانعت از حق کیفری، اثبات سابقه تصرف، اثبات مالکیت و اثبات ممانعت شخصی که اقدام به ممانعت نموده، بوده و شکایت از این دعوا، با ثبت دادخواست یا شکوائیه می باشد.
دعوای ممانعت از حق
برای تشکیل دعوای ممانعت از حق باید سه رکن به شرح زیر وجود داشته باشد:
1 – سابقه استفاده از حق:
ایجاد دعوای ممانعت از حق، منوط به این است که تصرفِ متصرف در مال مورد اختلاف به عنوان مالکیت صورت نگرفته باشد.
برخلاف دعاوی؛ تصرف عدوانی و مزاحمت که متصرف سابق شخصی است که به عنوان مالک و بهطور کامل بر مال تصرف و استیلا داشته و از آن ملک به نفع خود استفاده میکند، در دعوای ممانعت از حق، سابقه استفاده از حقوق انتفاع و ارتفاق حاکی از تصرفات ناقصی است که در حد استفاده از آن حقوق در مال دیگری که مورد تصرف غیر است، حاصل میشود.
بنابراین در سبق تصرف، باید تصرفات با تمامی شرایط و ارکان آن مدتی ادامه داشته باشد که عرفا بهعنوان سابقه پذیرفته شود.
2 – ملک غیر:
قانون مدنی در تعریف حق ارتفاق و انتفاع، صریحاً به تعلق این حقوق در ملک غیر اشاره کرده اما لزوماً نیازی نیست که متصرف ملک موضوع استفاده ارتفاقی، مالک ملک باشد و ممکن است مستأجر آن ملک باشد.
در کل برای طرح دعوی ممانعت از حق، باید حتماً ممانعت از حقوق انتفاع و ارتفاق توسط متصرف اصلی ملک که ممکن است مالک آن یا مستأجر آن باشد، به عمل آید. اگر در غیر این صورت، شخص ثالثی که هیچ گونه سابقه تصرفی در ملک ندارد، در مقام تجاوز به تصرفات صاحب حقوق انتفاع و ارتفاق برآید، اقدام وی ممانعت از حق نبوده و مزاحمت یا تصرف عدوانی محسوب میشود.
در دعوای ممانعت از حق کسی که در تعریف دعوی به کلمه «غیر» تعبیر شد، خواندهی دعوی میباشد.
3 – ممانعت از حق:
مانع چیزی است که از اثر بخشیدن چیز دیگری جلوگیری کند.
ممانعت باید بهصورت فعل باشد نه ترک فعل و صورت عمل به خود بگیرد، ممانعت باید ارادی و عمدی و توام با قصد باشد و همچنین قصد ممانعت متوجه ی تصرف ارتفاق و انتفاع باشد.
ممکن است بین اقدامات مزاحمتآمیز و اقداماتی که موجب ممانعت از حق میشود تفاوت صریحی دیده نشود، اما این دو دارای دو تفاوت عمده میباشند که عبارتاند از؛
الف) در ممانعت از حق هم شامل موردی است که محل انتفاع یا ارتفاق از تصرف خواهان خارج شود هم اینکه محل انتفاع و ارتفاق، در تصرف خواهان باقی بماند اما استفاده از آن محدود یا غیرممکن شود. درصورتیکه برای تحقق معنای مزاحمت، عدم خروج مال از ید متصرف، شرط حتمی و ضروری است.
ب) دعوای ممانعت در موردی است که ایجاد کننده آن و خوانده دعوی، متصرف اصلی ملک باشد و تصرفات ارتفاقی و انتفاعی به زیان ملک او استقرار یافته و برای کمال انتفاع از محل تصرف خود، مانع بهرهبرداری از حقوق ارتفاق و انتفاع دیگری میشود. درحالیکه عامل مزاحمت در مال مورد اختلاف هیچگونه تصرف و مالکیتی ندارد.
بهغیراز دو مورد اختلاف فوق، میتوان کلیهی شرایطی را که برای تحقق مزاحمت لازم است، در مورد ممانعت نیز لازم بدانیم.
سوءاستفاده از حقوق ارتفاق و انتفاع
درصورتیکه صاحب حقوق ارتفاق یا انتفاع، از مالی که موضوع حق است، سوءاستفاده کرده و در آن مداخلهای کند که تعدی و تفریط تلقی گردد، صاحبمال میتواند از اقدام او ممانعت کند و در این مورد عمل صاحبمال را نباید ممانعت از حق بهحساب آورد.
در مورد حق انتفاع، مثل اینکه صاحب حق سکونت در ملک دیگری، در آن تجارت کند و در مورد حق ارتفاق، مثلاً شخصی که از داخل ملک دیگری مستمراً عبور میکرده، ناگهان تصمیم بگیرد که محل عبور خود را به مجرای آب تبدیل کند.
نمونه دادخواست ممانعت از حق
خواهان: مالک مالكين
خوانده: شخص مانع شونده
خواسته
صدور حکم مبنی بر رفع ممانعت از حق به انضمام کلیه خسارت قانونی و بهای آن
دلایل و منضمات 1- فتوکپی مصدق سند مالكيت ۲- شهادت شهود3- …………
دادخواست
ریاست محترم دادگستری …….
احتراما به استحضار می رساند: مطابق سند مالكيت شماره………………………….. یک قطعه ملک مسکونی واقع در……….به نشانی………………………………….. در مالکیت اینجانب یا اینجانبان قرار دارد. با توجه به این که خوانده یا خوانندگان با انجام اقداماتی از قبیل……………………………………………………. از استفاده اینجانب از پلاک تحت مالکيتم ممانعت به عمل می آورد و ضمن تضييع حقوق حقه ام موجب ورود خسارت نیز شده است عليهذا حسب ماده ۱۵۹ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی صدور حكم مبنی بر رفع ممانعت از حق | به انضمام کلیه خسارات دادرسی مورد استدعاست
با تشکر و تجدید احترام
گروه وکلای ایران با داشتن کادری مجرب و وکلای متخصص در خصوص تمامی دعاوی حقوقی و سایر دعاوی ناشی از قرارداد آماده خدمت رسانی به شما سروران گرامی در سراسر ایران می باشد.