نکات مهم و کلیدی در خصوص اجرای حکم خارجی در ایران

اجرای حکم دادگاه خارجی در امور خانوادگی

طبق ماده 15 قانون حمایت خانواده هرگاه ایرانیان مقیم خارج از کشور، امور و دعاوی خانوادگی خود را در محاکم و مراجع صلاحیتدار محل اقامت خویش مطرح کنند، احکام این محاکم یا مراجع در ایران اجراء نمی شود؛ مگر آنکه دادگاه صلاحیتدار ایرانی این احکام را بررسی و حکم تنفیذی صادر کند.

مرجع صالح جهت اجرای حکم دادگاه خارجی

در صورتی که حکم دادگاه خارجی در ایران قابل اجرا باشد، پیگیری عملیات اجرایی در صلاحیت دادگاه عمومی حقوقی محل اقامت محکوم علیه است. اگر محکوم علیه در ایران اقامت نداشته باشد، دادگاه محل سکونت او صالح است و اگر در ایران، محل سکونت نیز نداشته باشد، امر اجرا راجع به دادگاه عمومی حقوقی تهران است.

ترتیب اجرای احکام دادگاه خارجی در ایران

چنانچه در خصوص اجرای احکام خارجی و نحوه آن بین دولت ایران و کشور صادرکننده حکم، معاهده معتبری وجود داشته باشد، مفاد معاهده لازم الاتباع است. در غیر این صورت عملیات اجرایی تابع همان ضوابط حاکم بر اجرای احکام داخلی است.

درخواست کننده اجرای احکام دادگاه های خارجی

محکوم له، وکیل او و سایر نمایندگان قانونی ایشان می تواند طبق شرایط مذکور در قانون، اجرای حکم صادره از سوی دادگاه های خارجی را تقاضا نماید.

شرایط تقاضای اجرای حکم دادگاه های خارجی

تقاضای اجرای حکم دادگاه های خارجی باید کتبی بوده و شامل نام و سایر مشخصات محکوم له و محکوم علیه باشد و به انضمام مدارک ذیل به مرجع صالح تقدیم شود:1 – نسخه‌ای از رونوشت حکم دادگاه خارجی که صحت مطابقت آن با اصل به وسیله مأمور سیاسی یا کنسولی کشور صادرکننده حکم گواهی ‌شده باشد با ترجمه رسمی گواهی شده آن به زبان فارسی؛2 – رونوشت دستور اجرای حکمی که از طرف مرجع صلاحیتدار مربوط صادر شده با ترجمه گواهی شده آن؛3 – گواهی نماینده سیاسی یا کنسولی ایران در کشوری که حکم از آنجا صادر شده یا نماینده سیاسی یا کنسولی کشور صادرکننده حکم در ایران‌ راجع به صدور و دستور اجرای حکم از مقامات صلاحیتدار؛4 – گواهی امضاء نماینده سیاسی یا کنسولی کشور خارجی مقیم ایران از طرف وزارت امور خارجه.پس از وصول تقاضانامه، قاضی دادگاه تقاضانامه و مدارک پیوست آن را بررسی نموده و در صورت ناقص بودن تقاضا، دستور رفع نقص را صادر می نماید. در صورت عدم رفع نقص از تقاضانامه توسط متقاضی، دادگاه نسبت به رد تقاضانامه اقدام می کند. البته در صورتی که تقاضانامه حاوی نشانی متقاضی نباشد، ارسال دستور رفع نقص منتفی است و تقاضانامه رد می شود.

اعتراض به قرار رد تقاضای ارای حکم خارجی

پس از ابلاغ قرار رد تقاضا، متقاضی می تواند ظرف 10 روز نسبت به این قرار اعتراض نماید. دادگاه تجدیدنظر در جلسه اداری که در وقت فوق العاده تشکیل می شود، به اعتراض رسیدگی کرده و تصمیم مقتضی اتخاذ می نماید.چنانچه دادگاه تجدیدنظر، قرار رد تقاضا را مطابق قانون و خالی از ایراد موثر بداند، آن را تایید کرده و در غیر این صورت قرار را فسخ و دستور اجرای حکم را صادر می نماید.

رفع اشکالات اجرایی در اجرای احکام خارجی

ترتیب رسیدگی به اختلافات ناشی از اجرای احکام و اسناد خارجی و اشکالاتی که در جریان اجرا پیش می آید، همچنین ترتیب توقیف عملیات اجرایی و ابطال اجرائیه به نحوی است که در قوانین ایران مقرر است. رفع اشکالات اجرایی با دادگاهی است که صلاحیت رسیدگی به درخواست اجرای حکم خارجی را دارد.

اجرای اسناد خارجی

ماده 177 قانون اجرای احکام مدنی در مورد اجرای اسناد تنظیم شده در خارج اشعار میدارد اسناد تنظیم شده لازم‌الاجراء در کشورهای خارجی به همان ترتیب و شرایطی که برای اجرای احکام دادگاه های خارجی در ایران مقرر‌گردیده قابل اجراء می‌باشد و به علاوه نماینده سیاسی یا کنسولی ایران در کشوری که سند در آنجا تنظیم شده باشد باید موافقت تنظیم سند را با قوانین‌ محل گواهی نماید.

شرایط اجرای اسناد خارجی

همانطور که از متن ماده 177 قانون اجرای احکام مدنی استفاده می شود، اجرای اسناد خارجی تابع همان شرایطی است که برای اجرای احکام خارجی توسط قانون گذار معین شده است.بنابراین شرایط اجرای اسناد خارجی مختصرا به شرح ذیل است:1-کشوری که سند در آنجا تنظیم شده، اسناد تنظیم شده در ایران را قابل اجرا بداند.2-مفاد سند منافی نظم عمومی و اخلاق حسنه نباشد.3-اجرای سند بر خلاف معاهدات بین المللی دولت ایران نباشد.4-موجبی برای اسقاط اعتبار سند در کشور تنظیم کننده وجود نداشته باشد.5-حکم لازم الاجرایی در تعارض با سند مذکور از دادگاه های ایران صادر نشده باشد.6-دستور اجرای سند توسط مقام صلاحیتدار خارجی صادر شده باشد؛7-موافقت تنظیم سند خارجی با قوانین کشور محل تنظیم سند توسط نماینده سیاسی یا کنسولی ایران در آن کشور گواهی شده باشد.

مرجع صلاحیت دار جهت اجرای اسناد خارجی

رسیدگی به درخواست اجرای اسناد خارجی در صلاحیت دادگاه محل اقامت یا محل سکونت متعهد سند قرار دارد. اگر متعهد سند در ایران سکونتگاه یا اقامتگاه نداشته باشد، دادگاه عمومی حقوقی شهرستان تهران صلاحیت صدور دستور اجرای سند خارجی را دارد.

شرایط تقاضای اجرای سند خارجی

تقاضای اجرای سند خارجی باید به صورت کتبی تنظیم شده و شامل مشخصات و نشانی متعهد له و متعهد سند باشد.

منضمات تقاضای اجرای سند خارجی

موارد ذیل باید به تقاضای اجرای سند خارجی پیوست شود :1-رونوشت مصدق سند خارجی که انطباق آن با اصل سند به وسیله مامور سیاسی یا کنسولی کشور تنظیم کننده سند در ایران گواهی شده باشد؛2-ترجمه رسمی مصدق سند خارجی؛3-رونوشت و دستور اجرای سند خارجی صادر شده توسط مقام صلاحیتدار خارجی؛4-گواهی نماینده سیاسی ایران در کشور محل تنظیم سند یا گواهی نماینده سیاسی یا کنسولی آن کشور در ایران راجع به صدور دستور اجرا توسط مقام خارجی؛5-تایید امضای نماینده سیاسی یا کنسولی کشور محل تنظیم سند در ایران از سوی وزارت امور خارجه.در صورتی که تقاضای اجرای سند خارجی مطابق شرایط قانونی تنظیم و تقدیم شده باشد، دستور اجرای سند توسط مرجع صالح صادر خواهد شد؛ در غیر این صورت قرار رد تقاضا صادر و به متقاضی ابلاغ می شود.سایر موارد مذکور در خصوص اجرای احکام دادگاه های خارجی نسبت به اجرای اسناد تنظیم شده در خارج نیز لازم الاتباع است.